Łańcuch dostaw
Dostępność leków: brak odpowiedników odsłania wrażliwe punkty łańcucha dostaw
Zdjęcie wygenerowane przy użyciu Magnific Al
Dostępność leków zależy nie tylko od tego, czy zapas konkretnego produktu znajduje się w hurtowniach. W zestawieniu z 9 października GIF informuje o braku zapasu produktu zawierającego bismuthi oxidum oraz utrudnionej dostępności reboxetinum – w obu przypadkach w obrocie nie ma odpowiedników. Inaczej wygląda sytuacja atropiny, gdzie dostępne są krople sprowadzane w ramach importu interwencyjnego. Z perspektywy łańcucha dostaw pokazuje to, jak duże znaczenie ma istnienie alternatywnej drogi zabezpieczenia podaży.
Główny Inspektorat Farmaceutyczny przygotowuje cotygodniowe analizy dostępności na podstawie danych pochodzących ze wszystkich poziomów dystrybucji – aptek ogólnodostępnych, aptek szpitalnych, hurtowni oraz informacji przekazywanych przez podmioty odpowiedzialne.
Dzięki temu zestawienia pokazują znacznie szerszy obraz niż sam stan magazynowy producenta.
Bismuthi oxidum: brak zapasu i brak odpowiednika
Pierwszy przypadek dotyczy produktu zawierającego bismuthi oxidum w dawce 120 mg, w opakowaniu po 56 tabletek powlekanych.
GIF informuje, że utrudnienia wynikają z czasowego wstrzymania wprowadzania produktu do obrotu przez podmiot odpowiedzialny.
Na 9 października zapas w hurtowniach farmaceutycznych został już wyczerpany. W obrocie nie ma również odpowiedników. Podmiot odpowiedzialny zadeklarował wznowienie dostaw w październiku.
Brak odpowiednika powoduje, że rynek posiada mniejszy bufor na czas przerwy.
Jeżeli dostępnych jest kilka alternatywnych produktów, część zapotrzebowania może zostać przejęta przez pozostałą ofertę. Gdy odpowiednika nie ma, znaczenie terminu kolejnej dostawy zdecydowanie rośnie.
Reboxetinum – drugi przypadek bez bezpośredniej alternatywy
Podobny mechanizm dotyczy reboxetinum 4 mg w opakowaniu po 20 tabletek.
GIF informuje o utrudnionej dostępności w związku z czasowym wstrzymaniem wprowadzania produktu do obrotu do połowy października. Dostawa jest spodziewana w październiku.
Również tutaj w obrocie nie ma odpowiedników.
Z punktu widzenia supply chain brak alternatywy zwiększa wrażliwość rynku na długość przerwy.
Jednodniowe przesunięcie dostawy i kilkutygodniowa niedostępność mają zupełnie inne konsekwencje nawet wtedy, gdy formalną przyczyną pozostaje czasowe wstrzymanie wprowadzania do obrotu.
Atropina pokazuje rolę dodatkowego kanału podaży
Inaczej wygląda sytuacja atropini sulfas.
GIF informuje o utrudnionej dostępności kropli do oczu 100 mcg/ml w butelce 7,5 ml. Obecnie nie ma zapasu tego produktu, a poprawa dostępności jest przewidywana w listopadzie.
Ograniczona pozostaje również dostępność części innych stężeń i wielkości opakowań.
Jednocześnie w obrocie dostępne są krople zawierające atropinum sprowadzane w ramach importu interwencyjnego.
Nie oznacza to automatycznie pełnego zastąpienia brakującego produktu. Pokazuje jednak, że istnieje dodatkowa droga mogąca częściowo ograniczyć konsekwencje niedoboru.
Z punktu widzenia odporności systemu jest to zasadnicza różnica.
Sama informacja „produktu brakuje” nie mówi jeszcze, jak poważny jest problem. Trzeba również wiedzieć, czy istnieje odpowiednik, alternatywna prezentacja lub dodatkowy kanał zaopatrzenia.
Brak produktu nie oznacza automatycznie awarii fabryki
Ograniczonej dostępności nie należy automatycznie utożsamiać z awarią procesu produkcyjnego.
GIF wskazuje, że utrudnienia mogą wynikać z czasowego wstrzymania wprowadzania produktów do obrotu, zmian popytu, sezonowości oraz czynników gospodarczych i geopolitycznych.
W przypadku bismuthi oxidum i reboxetinum komunikat z 9 października wskazuje na czasowe wstrzymanie wprowadzania produktów do obrotu przez podmioty odpowiedzialne. Nie podaje przyczyny pozwalającej stwierdzić, że problem wynika z awarii linii, odchylenia jakościowego czy problemu z walidacją.
Takiego wniosku nie należy więc dopisywać.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy źródło zakłócenia jest jednoznacznie produkcyjne. Wtedy problem w pojedynczym miejscu wytwarzania może przełożyć się jednocześnie na dostępność portfolio kilku różnych podmiotów. problem w pojedynczym miejscu wytwarzania może przełożyć się jednocześnie na dostępność portfolio kilku różnych podmiotów
Oba scenariusze prowadzą do ograniczenia podaży, ale wymagają zupełnie innego sposobu zarządzania problemem.
Brak odpowiednika zwiększa znaczenie planowania ciągłości
W farmacji alternatywnego źródła nie można zazwyczaj uruchomić w kilka dni.
W zależności od rodzaju produktu i zakresu zmiany mogą być potrzebne transfer technologii, dodatkowe prace analityczne, kwalifikacja procesu i działania regulacyjne.
Dlatego plan ciągłości powinien powstać przed wystąpieniem zakłócenia.
Jeżeli produkt nie ma odpowiednika, szczególnego znaczenia nabierają prognoza popytu, zapas bezpieczeństwa, harmonogram kolejnych dostaw i odpowiednio wczesna komunikacja z rynkiem.
Dane GIF dobrze pokazują, że wartość bufora rośnie właśnie tam, gdzie nie istnieje szybka możliwość przekierowania zapotrzebowania na inny produkt.
Dostępność może zmieniać się również po opuszczeniu zakładu
Produkcja jest tylko pierwszym etapem drogi produktu leczniczego.
Lek musi następnie przejść przez hurtownie, apteki i szpitale. Na każdym poziomie rzeczywista dostępność może wyglądać inaczej.
To jeden z powodów, dla których GIF analizuje dane ze wszystkich poziomów dystrybucji.
Problemy mogą powstawać również już po wprowadzeniu produktu do legalnego obrotu – nieprawidłowości związane z odwróconym łańcuchem dystrybucji pokazują, że dostępność może być ograniczana także na poziomie przepływu pomiędzy aptekami, hurtowniami i innymi uczestnikami rynku. nieprawidłowości związane z odwróconym łańcuchem dystrybucji pokazują, że dostępność może być ograniczana także na poziomie przepływu pomiędzy aptekami, hurtowniami i innymi uczestnikami rynku
Z perspektywy bezpieczeństwa lekowego trzeba więc obserwować cały przepływ produktu, a nie wyłącznie fabrykę.
Najbardziej wrażliwa jest sytuacja bez alternatywy
Najważniejszy wniosek z zestawienia GIF nie sprowadza się do listy brakujących produktów.
Znacznie więcej mówi odpowiedź na pytanie, co dzieje się po wystąpieniu zakłócenia.
Jeżeli istnieje odpowiednik, inna prezentacja lub możliwość wykorzystania dodatkowego kanału dostaw, system posiada przynajmniej częściowy bufor.
Jeżeli alternatywy nie ma, każda przerwa staje się bardziej widoczna, a jakość wcześniejszego planowania ciągłości podaży nabiera większego znaczenia.
Właśnie dlatego cotygodniowe dane o dostępności są również informacją przemysłową – pokazują, gdzie struktura rynku potrafi amortyzować problem, a gdzie pojedyncze zakłócenie pozostawia znacznie mniej możliwości działania.
Opracowanie własne na podstawie:
Główny Inspektorat Farmaceutyczny, „Dostępność produktów leczniczych w Polsce 9.10.2026”, 9 października 2026 r.
Otwórz zestawienie GIF z 9 października 2026 r.
Główny Inspektorat Farmaceutyczny, informacje dotyczące zasad i systemu monitorowania dostępności lekowej.
Otwórz stronę GIF – dostępność lekowa
