KAS w operacji PANGEA XVIII. Nielegalne leki, suplementy diety i wyroby medyczne pod lupą służb

Krajowa Administracja Skarbowa poinformowała 11 maja 2026 r. o udziale w międzynarodowej operacji PANGEA XVIII, wymierzonej w nielegalny obrót produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi oraz suplementami diety. Działania prowadzone były w dniach 10–23 marca 2026 r., a w Polsce uczestniczyły w nich również Policja oraz Główny Inspektorat Farmaceutyczny. To kolejny sygnał, że nadzór nad rynkiem produktów zdrowotnych obejmuje dziś nie tylko klasyczny obrót apteczny, ale także kanały internetowe, przesyłki kurierskie, sprzedaż transgraniczną i produkty funkcjonujące na pograniczu leków, suplementów oraz wyrobów medycznych.

Według informacji KAS funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przejęli ponad 2 tys. jednostek różnego rodzaju preparatów i sprzętu o szacunkowej wartości przekraczającej 329 tys. USD. Wśród zatrzymanych produktów znalazły się m.in. sterydy anaboliczne i hormony, leki na potencję, preparaty przeciwbólowe, produkty dermatologiczne, środki stosowane w diabetologii, nielegalne suplementy diety oraz wyroby medyczne. KAS wskazała również, że najwięcej nielegalnych produktów pochodziło m.in. z Indii, Korei Południowej, Ukrainy, USA oraz państw Unii Europejskiej.

Nielegalny obrót jako ryzyko dla rynku farmaceutycznego

Operacja PANGEA XVIII pokazuje skalę wyzwań związanych z kontrolą produktów oferowanych poza autoryzowanymi kanałami dystrybucji. Dla legalnie działających producentów, dystrybutorów i importerów leków oraz suplementów diety problem nielegalnego obrotu ma znaczenie nie tylko wizerunkowe, ale również regulacyjne i rynkowe. Produkty wprowadzane poza kontrolowanym łańcuchem dostaw mogą zawierać nieprawidłowy skład, substancje niedeklarowane, zanieczyszczenia lub dawki inne niż wskazane na opakowaniu.

Szczególnie istotne jest to w przypadku produktów sprzedawanych jako suplementy diety lub preparaty „prozdrowotne”, które w praktyce mogą zawierać substancje farmakologicznie czynne. Tego typu produkty stanowią zagrożenie dla konsumentów, ale jednocześnie zaburzają konkurencję na rynku, na którym legalni producenci ponoszą koszty związane z dokumentacją, badaniami, kontrolą jakości, notyfikacją, etykietowaniem i zgodnością komunikacji marketingowej.

Sprzedaż internetowa pozostaje obszarem szczególnego ryzyka

KAS podkreśla, że leki kupowane poza autoryzowanymi aptekami, szczególnie w internecie, wiążą się z wysokim ryzykiem dla zdrowia. Podrobione lub nielegalne preparaty mogą mieć niewłaściwy skład, zawierać toksyczne substancje albo nie posiadać deklarowanych właściwości. W praktyce oznacza to, że sprzedaż online pozostaje jednym z kluczowych obszarów wymagających nadzoru, zarówno po stronie organów kontrolnych, jak i przedsiębiorców działających legalnie na rynku.

Dla firm z sektora farmaceutycznego i suplementów diety oznacza to konieczność szczególnej kontroli kanałów sprzedaży, partnerów handlowych oraz komunikacji produktowej. Dotyczy to zwłaszcza marek sprzedających produkty w modelu e-commerce, marketplace, cross-border lub poprzez zewnętrznych dystrybutorów. Ryzykiem nie jest już wyłącznie nieprawidłowa etykieta, ale także opis produktu w sklepie internetowym, reklama w mediach społecznościowych, rekomendacja influencera czy materiał przygotowany przez partnera handlowego.

Suplementy diety pod presją zmian regulacyjnych

Kontekst operacji PANGEA XVIII jest szczególnie ważny w świetle toczącej się dyskusji o zmianach dotyczących suplementów diety. 11 maja 2026 r. w branżowych źródłach prawa żywnościowego wskazywano na temat nadchodzących zmian dotyczących suplementów diety i projektu ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W centrum debaty pozostają m.in. zasady komunikacji, reklamy, odpowiedzialności podmiotów oraz nadzoru nad produktami wprowadzanymi do obrotu.

Dla producentów oznacza to, że zgodność regulacyjna będzie coraz silniej powiązana z jakością operacyjną. Samo formalne zgłoszenie produktu lub posiadanie dokumentacji surowcowej może okazać się niewystarczające, jeśli firma nie zapewnia skutecznego nadzoru nad łańcuchem dostaw, etykietowaniem, claimsami, kanałami sprzedaży i identyfikowalnością partii. Szczególnego znaczenia nabierają systemy HACCP, GHP, GMP, audyty dostawców, kontrola laboratoriów zewnętrznych oraz procedury reagowania na sygnały dotyczące niezgodności.

Znaczenie dla producentów i importerów

W praktyce działania takie jak PANGEA XVIII mają znaczenie nie tylko dla organów ścigania, ale także dla legalnie działających firm. Rosnąca skala nielegalnego obrotu zwiększa presję na przejrzystość pochodzenia produktów, wiarygodność dokumentacji oraz możliwość szybkiego odtworzenia drogi produktu w łańcuchu dostaw. Dotyczy to zarówno leków, jak i suplementów diety, wyrobów medycznych oraz produktów z pogranicza kategorii regulacyjnych.

Importerzy powinni szczególnie weryfikować dostawców spoza Unii Europejskiej, kompletność dokumentacji jakościowej, zgodność składu z wymaganiami rynku docelowego oraz status prawny poszczególnych składników. W przypadku suplementów diety ryzyko może dotyczyć nie tylko obecności substancji niedozwolonych, ale również stosowania składników o niejasnym statusie, przekraczania bezpiecznych poziomów substancji aktywnych lub używania oświadczeń sugerujących działanie lecznicze.

Compliance jako element przewagi konkurencyjnej

Dla dojrzałych producentów i dystrybutorów coraz większe znaczenie będzie miało nie tylko spełnianie minimalnych wymagań prawnych, ale także budowanie przewagi poprzez transparentność. Obejmuje to kontrolę dostawców, badania każdej partii, audyty jakościowe, dokumentowanie pochodzenia surowców oraz monitorowanie komunikacji produktowej we wszystkich kanałach sprzedaży.

Operacja PANGEA XVIII pokazuje, że bezpieczeństwo rynku farmaceutycznego i suplementacyjnego zależy od współpracy wielu instytucji: administracji skarbowej, inspekcji farmaceutycznej, policji, organów sanitarnych oraz międzynarodowych struktur egzekwowania prawa. Dla branży jest to jednocześnie przypomnienie, że produkty zdrowotne funkcjonują w obszarze szczególnej odpowiedzialności. Im większa skala sprzedaży internetowej i transgranicznej, tym ważniejsze stają się kontrola jakości, identyfikowalność oraz rzetelna komunikacja z konsumentem.