Produkcja leków w warunkach mikrograwitacji. Brytyjski startup BioOrbit testuje nowy model rozwoju terapii onkologicznych

Przemysł farmaceutyczny coraz częściej sięga po technologie, które jeszcze kilka lat temu funkcjonowały głównie w obszarze badań naukowych i projektów eksperymentalnych. Jednym z najbardziej nietypowych kierunków rozwoju pozostaje wykorzystanie warunków mikrograwitacji do produkcji i modyfikacji leków biologicznych. W maju 2026 roku brytyjski startup BioOrbit poinformował o rozpoczęciu testów technologii krystalizacji leków w przestrzeni kosmicznej, które mogą w przyszłości wpłynąć na sposób podawania części terapii onkologicznych oraz biologicznych.

Projekt realizowany jest z wykorzystaniem urządzenia Box-E, które zostało wyniesione na orbitę 15 maja 2026 roku na pokładzie rakiety SpaceX. System trafił na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS), gdzie przez około sześć tygodni będzie prowadził proces krystalizacji białek w warunkach mikrograwitacji. Celem przedsięwzięcia nie jest opracowywanie nowych substancji czynnych, lecz modyfikacja sposobu formulacji istniejących leków biologicznych, przede wszystkim stosowanych w terapii nowotworowej.

Mikrograwitacja jako narzędzie technologiczne

Proces krystalizacji od wielu lat wykorzystywany jest w farmacji do stabilizacji substancji aktywnych oraz poprawy ich właściwości technologicznych. W przypadku leków biologicznych, szczególnie przeciwciał monoklonalnych, problemem pozostaje jednak uzyskanie struktur o odpowiedniej jakości i jednorodności.

Według BioOrbit warunki mikrograwitacji pozwalają ograniczyć wpływ sił grawitacyjnych na proces tworzenia kryształów, co umożliwia uzyskiwanie bardziej uporządkowanych struktur białkowych niż w standardowych warunkach laboratoryjnych. Firma wskazuje, że takie kryształy mogą umożliwić opracowanie nowych form podania leków, szczególnie terapii obecnie wymagających wielogodzinnych infuzji dożylnych.

Jednym z głównych wyzwań związanych z lekami biologicznymi pozostaje ich wysoka lepkość przy dużych stężeniach. Ogranicza to możliwość podawania części preparatów w formie podskórnej i wymusza stosowanie infuzji szpitalnych. Technologia rozwijana przez BioOrbit zakłada wykorzystanie krystalizacji do uzyskiwania bardziej skoncentrowanych formulacji przy zachowaniu parametrów umożliwiających podanie preparatu za pomocą standardowych systemów iniekcyjnych.

Rosnące zainteresowanie farmacji produkcją orbitalną

Choć koncepcja produkcji farmaceutycznej w przestrzeni kosmicznej może wydawać się futurystyczna, nie jest nowym kierunkiem badań. Eksperymenty związane z krystalizacją białek prowadzone były wcześniej między innymi przez firmy Merck, Bristol Myers Squibb oraz organizacje współpracujące z NASA i Europejską Agencją Kosmiczną.

Szczególnie istotnym przykładem pozostaje rozwój formulacji leku Keytruda firmy Merck. Badania prowadzone z wykorzystaniem krystalizacji białek w warunkach mikrograwitacji przyczyniły się do opracowania nowych możliwości podania terapii. Dla branży farmaceutycznej stanowiło to jeden z pierwszych dowodów na praktyczne zastosowanie procesów orbitalnych w rozwoju leków biologicznych.

BioOrbit deklaruje, że celem projektu jest przejście od pojedynczych eksperymentów do modelu umożliwiającego skalowanie procesu produkcyjnego. W przyszłości firma planuje wykorzystywać wiele modułów Box-E jednocześnie, tworząc system zdolny do prowadzenia ciągłej produkcji kryształów białkowych na potrzeby przemysłu farmaceutycznego.

Inwestorzy dostrzegają potencjał technologii

W kwietniu 2026 roku spółka pozyskała 9,8 mln funtów finansowania typu seed. Środki mają zostać przeznaczone na rozwój technologii, budowę infrastruktury orbitalnej oraz przygotowanie kolejnych etapów komercjalizacji rozwiązania. Według informacji przekazanych przez inwestorów jest to jedna z największych rund finansowania dla projektu zajmującego się produkcją farmaceutyczną w warunkach mikrograwitacji.

Dodatkowo firma uzyskała kontrakt brytyjskiej agencji kosmicznej UK Space Agency o wartości 250 tys. funtów na rozwój technologii związanych z produkcją leków w przestrzeni kosmicznej. Projekt wspierany jest również przez środowisko związane z sektorem life science oraz inwestorów specjalizujących się w technologiach deep tech.

Potencjalne znaczenie dla rynku biologicznego

Z punktu widzenia przemysłu farmaceutycznego szczególnie interesujące pozostaje zastosowanie technologii w obszarze przeciwciał monoklonalnych i leków biologicznych. Według danych branżowych znacząca część najlepiej sprzedających się terapii biologicznych na świecie wymaga obecnie podawania dożylnego w warunkach szpitalnych.

Jeżeli proces krystalizacji w mikrograwitacji pozwoliłby skutecznie przekształcać część tych preparatów w produkty do samodzielnego podania podskórnego, mogłoby to wpłynąć nie tylko na wygodę pacjentów, ale również na organizację systemów ochrony zdrowia i funkcjonowanie placówek medycznych.

Jednocześnie eksperci podkreślają, że technologia znajduje się nadal na wczesnym etapie rozwoju. Przed ewentualnym wdrożeniem komercyjnym konieczne będą badania przedkliniczne, kliniczne oraz uzyskanie zgód regulatorów. Według przedstawicieli BioOrbit pierwsze produkty wykorzystujące tę technologię mogłyby pojawić się na rynku najwcześniej za około pięć lat.

Nowy kierunek dla farmaceutycznego R&D

Projekt BioOrbit pokazuje rosnące zainteresowanie branży farmaceutycznej rozwiązaniami wykraczającymi poza klasyczne modele badań i produkcji. Wraz ze spadkiem kosztów wynoszenia ładunków na orbitę oraz rozwojem komercyjnych platform kosmicznych pojawiają się nowe możliwości prowadzenia procesów technologicznych niedostępnych w warunkach ziemskich.

Dla sektora farmaceutycznego oznacza to potencjalne rozszerzenie obszaru badań nad formulacjami biologicznymi, nowymi metodami podawania leków oraz zaawansowanymi procesami krystalizacji. Chociaż produkcja farmaceutyczna w przestrzeni kosmicznej pozostaje dziś niszowym segmentem rynku, rosnąca liczba inwestycji wskazuje, że obszar ten może w kolejnych latach stać się jednym z bardziej nietypowych kierunków rozwoju technologii medycznych i farmaceutycznych.