Teva świętuje 95 lat produkcji leków w Krakowie. Jubileusz upamiętniono muralem

Teva obchodzi 95-lecie działalności krakowskiej fabryki leków – jednego z najstarszych zakładów farmaceutycznych w Polsce. Elementem jubileuszu stał się mural przedstawiający najważniejsze etapy rozwoju zakładu przy ul. Mogilskiej: od fabryki Dr. A. Wander, przez Krakowskie Zakłady Farmaceutyczne POLFA, aż po współczesne środowisko produkcyjne Teva Operations Poland. Firma opublikowała 15 lipca relację z inauguracji muralu, która odbyła się pod koniec czerwca 2026 r.

Kolorowa kompozycja została wykonana na ścianie jednego z budynków fabryki i jest widoczna od strony ul. Mogilskiej. Za jej projekt i realizację odpowiada studio Murale.art. Koncepcję oparto na idei „historii w pigułce” – w obrazie połączono elementy dawnej architektury zakładu, motywy związane z farmacją, nauką i współpracą, a także odniesienia do Krakowa i otaczającej przyrody. Mural nie pełni zatem wyłącznie funkcji jubileuszowego oznaczenia. Ma przypominać o ciągłości produkcji prowadzonej w tej samej części miasta od 1931 r. oraz o kolejnych pokoleniach pracowników współtworzących zakład.

Od fabryki Dr. A. Wander do Teva Operations Poland

Historia krakowskiego zakładu rozpoczęła się w 1931 r., kiedy na ówczesnych obrzeżach miasta, przy drodze prowadzącej do Mogiły, uruchomiono fabrykę chemiczno-farmaceutyczną Dr. A. Wander SA. Zakład powstał w niespełna dziesięć miesięcy. Jednym z pierwszych wytwarzanych w nim produktów była Ovomaltina z polską etykietą, stanowiąca przykład wykorzystania zagranicznego know-how w lokalnej produkcji. Przed II wojną światową przedsiębiorstwo rozwijało portfolio obejmujące preparaty żywieniowe, wyroby spożywcze oraz substancje chemiczne, a liczba zatrudnionych wzrosła z około 50 do 150 osób.

Podczas okupacji zakład kontynuował działalność pod kierownictwem polskiej kadry. W jego laboratoriach prowadzono prace badawcze i tajne nauczanie z udziałem naukowców związanych m.in. z Uniwersytetem Jagiellońskim oraz Akademią Medyczną. Po wojnie fabryka została znacjonalizowana i działała początkowo jako Wytwórnia nr 10. W 1961 r. otrzymała nazwę Krakowskie Zakłady Farmaceutyczne POLFA. Kolejne dekady przyniosły rozbudowę infrastruktury, rozwój syntez witamin i antybiotyków oraz wdrażanie produkcji preparatów, które na trwałe zapisały się w historii polskiego rynku farmaceutycznego. Aviomarin zaczął być wytwarzany w Krakowie w 1959 r., natomiast Flegamina – w 1978 r.

Transformacja gospodarcza lat 90. wymagała przeprowadzenia restrukturyzacji, dostosowania systemów jakości do wymagań GMP oraz modernizacji infrastruktury. Prywatyzacja zakładu rozpoczęła się w 1997 r., a rok później przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Krakowskie Zakłady Farmaceutyczne PLIVA SA. Po połączeniu PLIVY z Barr Pharmaceuticals fabryka weszła w 2008 r. do globalnych struktur Tevy. Od tego czasu rozwój zakładu obejmuje dalsze inwestycje w technologie produkcyjne, kontrolę jakości, infrastrukturę oraz kompetencje zespołu.

Produkcja dla Polski i rynków zagranicznych

Zakład przy ul. Mogilskiej wytwarza i pakuje zarówno produkty dostępne bez recepty, jak i leki na receptę stosowane między innymi w kardiologii, neurologii oraz pulmonologii. Według informacji przedstawionych przez firmę około jedna czwarta preparatów produkowanych w Krakowie trafia na polski rynek, natomiast pozostała część jest przeznaczona przede wszystkim na eksport. Fabryka stanowi tym samym element europejskiego łańcucha dostaw, a jej działalność łączy obsługę rynku krajowego z produkcją prowadzoną zgodnie z wymaganiami różnych rynków zagranicznych.

Znaczenie takich zakładów wykracza obecnie poza wielkość produkcji. Lokalizacja mocy wytwórczych w Unii Europejskiej staje się jednym z głównych tematów polityki lekowej. W maju 2026 r. Rada UE i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie dotyczące Critical Medicines Act. Regulacja ma wspierać europejską produkcję leków krytycznych i ich substancji czynnych, dywersyfikować łańcuchy dostaw oraz ograniczać zależność od dostawców spoza Unii. Na tym tle wieloletnia obecność zakładu produkcyjnego w Krakowie nabiera również znaczenia z punktu widzenia odporności systemu ochrony zdrowia i utrzymania kompetencji przemysłowych w regionie.

Fabryka rozwijana w kierunku „Factory of the Future”

Jubileusz Tevy nie ogranicza się do przypomnienia historycznych etapów działalności. Firma wykorzystuje obchody także do prezentacji zmian technologicznych prowadzonych w zakładzie. Jednym z przykładów jest projekt zastosowania rozszerzonej rzeczywistości na liniach pakowania, wdrożony pod koniec 2025 r. Pracownicy korzystają z okularów AR, za pomocą których otrzymują wizualne i interaktywne instrukcje prowadzące przez kolejne etapy wykonywanych zadań.

Według Tevy rozwiązanie ma wspierać jakość procesów, ograniczać czas przestojów, ułatwiać szkolenie operatorów i zapewniać integralność danych. Projekt jest częścią szerszego podejścia określanego jako „Factory of the Future”, obejmującego cyfryzację, ciągłe doskonalenie oraz zwiększanie transparentności procesów produkcyjnych. Rozwój technologii prowadzony jest równolegle w obszarach produkcji, pakowania, jakości i utrzymania ruchu.

Połączenie 95-letniego doświadczenia z rozwiązaniami cyfrowymi pokazuje, jak zmieniła się rola dojrzałych zakładów farmaceutycznych. Ich wartość nie wynika wyłącznie z istniejącej infrastruktury, lecz również z wiedzy procesowej, systemów jakości, znajomości wymagań regulacyjnych i kompetencji pracowników. W przypadku krakowskiej fabryki są to zasoby rozwijane przez kolejne pokolenia zatrudnionych.

Mural jako część przestrzeni miasta

Odsłonięcie muralu było jednym z wydarzeń zaplanowanych w ramach całorocznych obchodów jubileuszu. W uroczystości uczestniczyli pracownicy fabryki, którzy wspólnie utworzyli symboliczne „95”. Opublikowana przez firmę relacja zwraca uwagę przede wszystkim na ludzi związanych z zakładem oraz na znaczenie zespołu dla utrzymania ciągłości produkcji i dalszej modernizacji przedsiębiorstwa.

Mural widoczny od ul. Mogilskiej wprowadza historię produkcji farmaceutycznej do publicznej przestrzeni Krakowa. Przypomina jednocześnie, że zakład, który w chwili powstania znajdował się na obrzeżach miasta, stał się z czasem integralną częścią dzielnicy Grzegórzki. Współczesne budynki fabryczne, laboratoria i linie produkcyjne funkcjonują dziś w miejscu związanym z przemysłem farmaceutycznym od blisko stulecia.

Dla Tevy 95-lecie jest zarówno podsumowaniem historii krakowskiej fabryki, jak i deklaracją dalszego rozwoju zakładu. Jubileuszowy mural pokazuje najważniejsze etapy tej drogi, natomiast wdrażane technologie wskazują kierunek, w którym ma zmierzać produkcja w kolejnych latach: w stronę większej cyfryzacji, standaryzacji procesów i wykorzystania doświadczenia zespołu do zwiększania jakości oraz efektywności operacyjnej.