Biotechnologia
Platforma RNA Polpharmy nadal rozwijana. Nowe zamówienia pokazują, jak powstaje zaplecze od API do produktu gotowego
Zdjęcie wygenerowane przy użyciu Magnific Al
Platforma RNA Polpharmy weszła w etap dalszej rozbudowy zaplecza technologicznego i analitycznego. 12 listopada spółka rozpoczęła kolejne rozeznanie rynku związane z projektem „Development of a universal fast-response platform, based on RNA technology, ensuring the national drug and epidemiological safety”, tym razem dotyczące fiolek do LC-MS. Sam zakup jest niewielkim elementem przedsięwzięcia, ale kolejne postępowania Polpharmy pokazują pełniejszy obraz: projekt obejmuje syntezę oligonukleotydów, materiały referencyjne, analitykę chromatograficzną i LC-MS, filtrację oraz przygotowanie procesu do produkcji. Program ABM ma wartość 129,85 mln zł i potrwa do 30 września 2027 r., natomiast cała inwestycja Polpharmy w platformę RNA została wyceniona przez spółkę na 238,7 mln zł.
W maju 2026 r. Polpharma oficjalnie uruchomiła w Starogardzie Gdańskim Polską Platformę Technologii RNA. Spółka opisała ją jako kompletne zaplecze obejmujące pełny łańcuch wartości: od syntezy substancji czynnej, przez rozwój procesu i analitykę, aż po wytwarzanie gotowego produktu leczniczego. Łączna wartość inwestycji w rozwój platformy wynosi według firmy 238,7 mln zł, z czego około 152 mln zł stanowi wkład własny Polpharmy, a 86,7 mln zł pochodzi ze środków publicznych ABM i NCBR.
O otwarciu tej infrastruktury pisaliśmy już na portalu w maju. Wtedy najważniejszą wiadomością była sama skala przedsięwzięcia oraz stworzenie w Polsce zaplecza, które ma łączyć rozwój RNA API i gotowego produktu leczniczego. Dzisiejszy etap jest mniej efektowny wizualnie, ale technologicznie równie ważny. Kolejne zakupy i postępowania pokazują bowiem, w jaki sposób infrastruktura jest wypełniana konkretnymi metodami analitycznymi, materiałami referencyjnymi i elementami procesu.
To właśnie w tym miejscu inwestycja przechodzi od „mamy nową platformę” do pytania, czy organizacja rzeczywiście potrafi powtarzalnie syntezować, oczyszczać, analizować, formulować i przygotowywać produkt do dalszych etapów wytwarzania.
Listopadowe zamówienie LC-MS jest małe, ale mówi dużo o etapie projektu
12 listopada Polpharma opublikowała zapytanie cenowe NUSI/152/PR180668/2026 dotyczące zakupu i dostawy fiolek LC-MS. Sam zakup materiałów eksploatacyjnych nie uzasadniałby newsa. Jego znaczenie wynika z tego, że jest częścią znacznie szerszego ciągu postępowań realizowanych w projekcie RNA.
LC-MS, czyli połączenie chromatografii cieczowej ze spektrometrią mas, należy do kluczowych narzędzi w zaawansowanej charakterystyce oligonukleotydów. Pozwala wspierać ocenę tożsamości, czystości i profilu zanieczyszczeń. W przypadku syntetycznych oligonukleotydów kontrola jest szczególnie wymagająca, ponieważ proces syntezy może generować struktury bardzo podobne do produktu docelowego – na przykład sekwencje skrócone czy inne pokrewne formy, których rozdzielenie i identyfikacja wymagają odpowiednio rozwiniętych metod.
Nie wiemy z publicznego zapytania, do jakiej dokładnie metody czy konkretnego produktu będą wykorzystywane zamawiane fiolki. Można jednak bezpiecznie stwierdzić, że postępowanie jest elementem analitycznego zaplecza projektu RNA.
Synteza oligonukleotydu to dopiero początek procesu
W innych postępowaniach powiązanych z tym samym projektem Polpharma zamawiała między innymi surowce wykorzystywane w syntezie oligonukleotydów oraz wzorce analityczne używane do ich badania.
To dobrze pokazuje różnicę między zakupem „technologii RNA” a budową rzeczywistej platformy produkcyjnej. Żeby proces był użyteczny przemysłowo, trzeba rozwinąć cały ciąg działań. Po przygotowaniu oligonukleotydu materiał musi zostać oczyszczony, scharakteryzowany i objęty odpowiednimi metodami kontroli. Trzeba określić profile zanieczyszczeń, specyfikacje materiałów, parametry procesu i kryteria akceptacji. Następnie produkt przechodzi do kolejnych etapów technologicznych, które wymagają własnej kontroli jakości.
Właśnie dlatego Polpharma podkreśla end-to-end charakter platformy: rozwój API i produktu gotowego mają funkcjonować w jednej strukturze kompetencyjnej. Firma deklaruje, że jest obecnie jedynym podmiotem w Polsce łączącym oba te zakresy w obszarze RNA.
Chromatografia i filtracja mówią więcej niż sama infrastruktura
Wyniki wyszukiwania aktualnych postępowań Polpharmy pokazują również zamówienia związane z walidacją filtracji, a wcześniejsze postępowania obejmowały materiały chromatograficzne i inne elementy analityczne.
Z punktu widzenia technologicznego są to właśnie te elementy, które decydują o późniejszej powtarzalności procesu. W laboratorium R&D można uzyskać materiał spełniający oczekiwania przy relatywnie dużej elastyczności operatora. W procesie, który ma zostać przeniesiony do powtarzalnej produkcji, parametry muszą być opisane, kontrolowalne i zwalidowane.
Filtracja jest dobrym przykładem. W produkcie przeznaczonym do dalszego aseptycznego przetwarzania nie wystarczy samo „przefiltrowanie roztworu”. Trzeba wykazać zgodność materiałów, odpowiednią wydajność, brak niepożądanego wpływu na produkt oraz powtarzalność operacji w przyjętych warunkach procesowych.
Podobnie jest z chromatografią. Dobór kolumny, warunków separacji i metod analitycznych nie jest jedynie elementem laboratoryjnym. To część control strategy umożliwiającej późniejsze zwalnianie materiału i monitorowanie procesu.
238,7 mln zł i 129,85 mln zł opisują dwa różne poziomy inwestycji
W materiałach dotyczących platformy pojawiają się dwie duże wartości i ich pomieszanie prowadzi do błędnych nagłówków.
Kwota 238,7 mln zł dotyczy całego zestawu inwestycji Polpharmy w rozwój Polskiej Platformy Technologii RNA. Zgodnie z informacjami spółki około 152 mln zł pochodzi ze środków własnych, natomiast 86,7 mln zł ze środków publicznych ABM i NCBR.
Kwota 129 851 542,34 zł dotyczy natomiast projektu ABM nr 2021/ABM/05/00004 „Development of a universal fast-response platform, based on RNA technology, ensuring the national drug and epidemiological safety”. Dokumentacja Polpharmy podaje dofinansowanie w wysokości 93 455 229,08 zł i okres realizacji od 1 października 2021 r. do 30 września 2027 r. Liderem konsorcjum jest Polpharma, a konsorcjantem Instytut Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu.
Najnowsze listopadowe zamówienie nie jest więc „nową inwestycją za 130 mln zł”. Jest kolejnym krokiem istniejącego programu, który stanowi część szerszej platformy RNA.
To rozróżnienie powinno znaleźć się w tekście właśnie dlatego, że duże liczby bardzo łatwo nadają newsowi atrakcyjny tytuł, ale mogą jednocześnie zafałszować rzeczywisty etap przedsięwzięcia.
Platforma ma łączyć API, analitykę i produkt gotowy
Polpharma deklaruje, że platforma obejmuje syntezę API, rozwój procesu, kontrolę jakości i wytwarzanie gotowych produktów leczniczych. Spółka wskazuje również na możliwość zastosowania Single Use Systems, co ma zwiększać elastyczność produkcji – od małych serii po większe wolumeny.
Z punktu widzenia zakładu to ważny kierunek. Produkty RNA mogą wymagać obsługi relatywnie niewielkich kampanii, zwłaszcza w początkowej fazie rozwoju lub w terapiach skierowanych do mniejszych populacji. Systemy jednorazowe ograniczają część operacji związanych z czyszczeniem i mogą ułatwiać zmianę kampanii, ale jednocześnie przesuwają znaczną część kontroli na kwalifikację dostawców komponentów disposable, compatibility materiałową i prawidłowe zarządzanie łańcuchem dostaw.
Sama deklaracja wykorzystania SUS nie daje jednak informacji o konkretnych parametrach instalacji czy mocach produkcyjnych. Tych danych Polpharma w analizowanych dokumentach nie publikuje, więc nie należy ich dopisywać.
RNA zmienia również wymagania wobec kontroli jakości
W klasycznym produkcie małocząsteczkowym kontrola API i gotowej postaci leku opiera się na dobrze ugruntowanych platformach analitycznych. Oligonukleotydy wprowadzają dodatkowy poziom złożoności związany z ich strukturą, produktami pokrewnymi i profilem zanieczyszczeń wynikającym z procesu syntezy.
To sprawia, że budowa własnego zaplecza LC-MS, chromatografii i materiałów referencyjnych nie jest dodatkiem do instalacji produkcyjnej. Jest częścią jej zdolności do działania. Bez wiarygodnych metod analitycznych zakład nie może w sposób kontrolowany rozwijać procesu, kwalifikować zmian ani przygotować późniejszej dokumentacji jakościowej.
Dlatego z perspektywy Świata Przemysłu Farmaceutycznego właśnie seria pozornie małych zapytań zakupowych może być ciekawsza niż kolejne zdjęcie nowego budynku. Pokazuje, jakie kompetencje trzeba zbudować, aby platforma RNA mogła działać operacyjnie.
Drugi projekt RNA Polpharmy rozwija technologię siRNA
Równolegle Polpharma realizuje inny projekt dotyczący leków opartych na oligonukleotydach. W ramach programu STEP spółka otrzymała dofinansowanie dla projektu technologiczno-analitycznego dotyczącego dwuniciowych oligonukleotydów i terapii siRNA. Demonstratorem procesu ma być generyczny inklisiran. Wartość tego projektu wynosi około 79,92 mln zł.
To jednak osobne przedsięwzięcie. Nie należy dodawać jego wartości do projektu ABM i tworzyć nowej „łącznej wartości projektu”, jeśli sama Polpharma nie przedstawia danych w taki sposób.
Wspólny jest natomiast kierunek strategiczny. Firma nie buduje jednej instalacji pod pojedynczy produkt, lecz rozwija kompetencje technologiczne w obszarze oligonukleotydów i leków RNA.
Znaczenie projektu wykracza poza pojedynczy produkt
Polpharma uzasadnia inwestycję również bezpieczeństwem lekowym i ograniczaniem zależności od dostaw technologii spoza Europy. Firma wskazuje, że światowa produkcja oligonukleotydów jest w znacznym stopniu skoncentrowana poza UE, w tym w Azji.
Dla Polski istotne jest zatem nie tylko to, czy z platformy powstanie jeden konkretny lek. Większa wartość może wynikać z utrzymania w kraju wiedzy dotyczącej rozwoju procesu, analityki, scale-upu i późniejszej produkcji.
To różni inwestycję infrastrukturalną od pojedynczego projektu R&D. Jeżeli platforma rzeczywiście będzie wykorzystywana przy kolejnych cząsteczkach, raz zbudowane metody, kompetencje pracowników i infrastruktura mogą pracować dla kolejnych programów.
Na razie za wcześnie, aby oceniać jej komercyjne wykorzystanie czy przyszłe moce produkcyjne. Najnowsze postępowania potwierdzają jednak, że po majowym otwarciu inwestycja nie przeszła w stan „gotowej infrastruktury czekającej na projekty”. Nadal trwa budowanie warstwy analitycznej i procesowej, która będzie decydować o realnej użyteczności całej platformy.
Opracowanie własne na podstawie:
Źródło pierwotne – najnowszy etap: Zakłady Farmaceutyczne Polpharma S.A., 12 listopada 2026 r.
Polpharma – zapytanie NUSI/152/PR180668/2026 dotyczące LC-MS
Źródło pierwotne – cała inwestycja: Polpharma, 20 maja 2026 r.
Polpharma – Polska Platforma Technologii RNA
Źródło pierwotne – projekt siRNA/STEP: Polpharma.
Polpharma – projekty dofinansowane z UE