350 mln zł na projekty B+R. Nowy nabór może otworzyć możliwości także dla producentów suplementów diety

7 sierpnia rozpoczął się nabór w ramach kolejnej edycji Ścieżki SMART, tym razem skierowanej do projektów realizowanych w konsorcjach. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju przeznaczyło na konkurs 350 mln zł. Program nie jest adresowany wyłącznie do sektora suplementów diety, jednak jego konstrukcja może być istotna również dla producentów, którzy rozwijają własne zaplecze R&D, pracują nad nowymi formulacjami, procesami produkcyjnymi lub technologiami wymagającymi współpracy z jednostkami naukowymi i innymi przedsiębiorstwami.

To szczególnie interesujący mechanizm dla firm, które przestają traktować rozwój produktu jako prosty proces doboru składników i coraz mocniej angażują się w badania nad właściwościami formulacji, stabilnością, procesem technologicznym, skalowaniem czy rozwiązaniami pozwalającymi zwiększać powtarzalność produkcji. Warunkiem jest jednak rzeczywisty komponent badawczo-rozwojowy – Ścieżka SMART nie służy finansowaniu standardowej modernizacji zakładu ani zwykłemu zakupowi nowej linii.

B+R jest obowiązkowe

Nowy nabór obejmuje projekty zawierające badania przemysłowe i prace rozwojowe albo wyłącznie prace rozwojowe. Ich rezultatem ma być innowacja produktowa lub innowacja dotycząca procesu biznesowego związanego z produkcją wyrobów lub świadczeniem usług. NCBR wskazuje przy tym, że każdy członek konsorcjum musi odpowiadać za realizację przynajmniej jednego zadania w ramach prac B+R.

Dla przemysłu suplementów diety jest to istotne rozróżnienie. Sam zakup kapsułkarki, tabletkarki, mieszalnika czy urządzeń laboratoryjnych nie stanowi jeszcze projektu badawczo-rozwojowego. Inaczej może wyglądać przedsięwzięcie, w którym nowa technologia jest elementem szerszych prac nad nieopracowanym dotychczas produktem lub procesem, wymagającym eksperymentów, badań, walidacji założeń technologicznych i rozwiązania określonego problemu badawczego.

W praktyce potencjalnymi kierunkami dla sektora suplementów mogą być przykładowo prace nad bardziej stabilnymi formulacjami wieloskładnikowymi, nowymi systemami dostarczania składników aktywnych, technologiami zabezpieczania substancji wrażliwych czy procesami zwiększającymi powtarzalność produkcji. Możliwe są również projekty dotyczące nowych metod przetwarzania surowców, kontroli parametrów procesu czy automatyzacji połączonej z opracowaniem nowego rozwiązania technologicznego. Każdorazowo kwalifikowalność takiego projektu będzie jednak zależała od spełnienia szczegółowych kryteriów konkursu i wykazania rzeczywistego charakteru B+R.

Producent może połączyć kompetencje z nauką

Istotą obecnego naboru jest model konsorcjalny. O wsparcie mogą ubiegać się przedsiębiorstwa – zarówno MŚP, jak i duże firmy, w tym podmioty posiadające status small mid-cap i mid-cap – realizujące projekt wspólnie z innymi przedsiębiorstwami, organizacjami badawczymi lub organizacjami pozarządowymi. Liderem konsorcjum musi być przedsiębiorstwo.

Z perspektywy producenta suplementów taki model może mieć praktyczne znaczenie. Część projektów technologicznych wymaga bowiem kompetencji, których nie opłaca się utrzymywać wewnątrz jednego przedsiębiorstwa. Dotyczy to szczególnie zaawansowanych analiz, badań nad biodostępnością i stabilnością składników, technologii enkapsulacji, opracowywania nowych metod analitycznych czy projektów wykorzystujących biotechnologię.

Konsorcjum może w takim przypadku łączyć kompetencje producenta znającego rzeczywiste ograniczenia procesu przemysłowego z wiedzą jednostki badawczej oraz możliwościami wyspecjalizowanego partnera technologicznego. Dla branży suplementacyjnej, która coraz częściej pracuje na złożonych ekstraktach, składnikach funkcjonalnych i zaawansowanych formulacjach, takie podejście może mieć większe znaczenie niż klasyczne zlecanie pojedynczego badania zewnętrznemu laboratorium.

NCBR stawia dodatkowy warunek dużym przedsiębiorstwom. Z wyjątkiem małych spółek o średniej kapitalizacji muszą one zaplanować współpracę z MŚP związaną z zadaniami B+R albo uwzględnić przedsiębiorstwo o statusie MŚP w składzie konsorcjum.

Od 3 mln zł kosztów kwalifikowalnych

Skala obecnego instrumentu jest znacząca. Budżet konkursu wynosi 350 mln zł, minimalna wartość kosztów kwalifikowalnych projektu została ustalona na 3 mln zł, natomiast maksymalna łączna wartość wnioskowanego dofinansowania dla całego projektu nie może przekroczyć 140 mln zł. Dofinansowanie dla przedsiębiorstw udzielane będzie w formie dotacji, jako pomoc publiczna lub pomoc de minimis. Organizacje badawcze prowadzące działalność niegospodarczą mogą otrzymywać wsparcie poza reżimem pomocy publicznej.

Oznacza to, że instrument jest przeznaczony przede wszystkim dla przedsięwzięć o większej skali i nie będzie odpowiedni dla każdego producenta. Dla firm posiadających jednak własne działy rozwoju produktu, laboratoria technologiczne lub strategię rozbudowy kompetencji badawczo-rozwojowych może być okazją do realizacji projektów, które ze względu na koszt i ryzyko technologiczne trudno byłoby finansować wyłącznie ze środków własnych.

Projekt musi dodatkowo wpisywać się w przynajmniej jedną z Krajowych Inteligentnych Specjalizacji. To oznacza, że samo funkcjonowanie przedsiębiorstwa na rynku suplementów diety nie przesądza o możliwości uzyskania wsparcia – znaczenie ma przedmiot konkretnych prac badawczo-rozwojowych oraz ich zgodność z zakresem konkursu.

Nie tylko opracowanie technologii

Ścieżka SMART umożliwia również uzupełnienie części badawczo-rozwojowej o działania związane z dalszym wykorzystaniem rezultatów projektu. Wniosek może obejmować m.in. umiędzynarodowienie, rozumiane jako promocja zagraniczna produktów, które mają zostać opracowane w projekcie, ochronę praw własności przemysłowej oraz rozwój kompetencji pracowników i kadry zarządzającej. Elementy te są fakultatywne – obowiązkową częścią pozostają prace B+R.

Dla producentów suplementów rozwijających własne technologie może mieć to znaczenie szczególnie w sytuacji, gdy projekt ma docelowo prowadzić nie tylko do stworzenia kolejnego produktu, lecz do powstania rozwiązania możliwego do komercjalizacji na większą skalę. Dotyczy to zwłaszcza przedsiębiorstw planujących ekspansję zagraniczną, rozwój własności intelektualnej lub budowanie przewagi technologicznej jako producent kontraktowy.

W tej perspektywie coraz wyraźniej widać różnicę między firmą posiadającą dział rozwoju produktu a przedsiębiorstwem prowadzącym rzeczywistą działalność badawczo-rozwojową. Ta druga wymaga nie tylko technologów i laboratorium, lecz także umiejętności definiowania problemów badawczych, dokumentowania prac, zarządzania ryzykiem technologicznym oraz łączenia R&D z późniejszą industrializacją rozwiązania.

Czas na przygotowanie wniosku do 16 października

Nabór rozpoczął się 7 sierpnia 2026 r. i potrwa do 16 października 2026 r. do godz. 16:00. Dokumenty składane są wyłącznie elektronicznie poprzez system LSI2.0. Ocena będzie przebiegała dwuetapowo. W pierwszym etapie nie przewidziano spotkania z wnioskodawcą ani możliwości poprawiania czy uzupełniania wniosku. Dopiero drugi etap może obejmować wezwanie do wprowadzenia określonych zmian oraz spotkanie z wnioskodawcą.

Dla przedsiębiorstw planujących udział oznacza to konieczność szczególnie starannego przygotowania projektu już na wejściu. W sektorze suplementów diety kluczowe będzie nie tylko wskazanie atrakcyjnego produktu końcowego, ale przede wszystkim wykazanie, jaki rzeczywisty problem technologiczny ma zostać rozwiązany, na czym polega element niepewności badawczej i w jaki sposób rezultat ma wykraczać poza standardową praktykę produkcyjną.

Dla branży może to być również kolejny impuls do zacieśniania współpracy pomiędzy producentami, laboratoriami, dostawcami technologii i jednostkami naukowymi. Rozwój suplementu coraz częściej zaczyna się bowiem znacznie wcześniej niż na etapie wyboru składników i zaprojektowania etykiety. Tam, gdzie firma chce zbudować własne know-how i rzeczywistą przewagę technologiczną, coraz większą rolę odgrywają dobrze zaplanowane badania, kompetencje procesowe oraz możliwość przeniesienia wyników R&D do powtarzalnej produkcji przemysłowej.