Płynne suplementy diety mogą zostać objęte opłatą cukrową. Projekt UD417 zmienia zasady dla producentów

Polscy producenci suplementów diety w postaci płynnej powinni przeanalizować rządowy projekt nowelizacji ustawy o zdrowiu publicznym, oznaczony numerem UD417. Proponowane przepisy przewidują rozszerzenie opłaty od środków spożywczych, określanej potocznie jako opłata cukrowa, na część suplementów diety, które obecnie korzystają z wyłączenia wynikającego z ich kategorii prawnej. Zmiana może mieć znaczenie nie tylko dla polityki cenowej przedsiębiorstw, ale również dla projektowania receptur, doboru wielkości opakowań, planowania portfolio oraz współpracy między działami R&D, regulacyjnymi, finansowymi i sprzedażowymi.

Projekt został wpisany 16 czerwca 2026 r. do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Za jego przygotowanie odpowiada Minister Finansów i Gospodarki, a planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów określono na trzeci kwartał 2026 r. Na obecnym etapie są to zatem propozycje legislacyjne, a nie przepisy obowiązujące. Ostateczny zakres regulacji może jeszcze ulec zmianie w toku dalszych prac.

Wyłączenie ma zależeć od wielkości opakowania

Jedną z najważniejszych zmian dla rynku suplementów diety jest rezygnacja z dotychczasowego, szerokiego wyłączenia tej kategorii produktów z opłaty cukrowej. Zgodnie z przedstawionymi założeniami opłatą miałyby zostać objęte suplementy diety w postaci napoju, z wyjątkiem produktów oferowanych w opakowaniach jednostkowych o objętości nieprzekraczającej 200 ml.

Oznacza to, że sam status produktu jako suplementu diety nie gwarantowałby już wyłączenia z opłaty. Znaczenie miałaby również jego postać, sposób przeznaczenia do spożycia oraz pojemność opakowania. Produkty płynne sprzedawane w większych butelkach mogłyby zostać objęte zasadami zbliżonymi do tych, które dotyczą innych napojów zawierających cukry lub substancje słodzące.

Projektodawca uzasadnia pozostawienie wyłączenia dla opakowań do 200 ml charakterem części preparatów sprzedawanych między innymi w kanałach aptecznych. W materiałach rządowych wskazano przykłady syropów zawierających składniki roślinne lub rutynę. W praktyce granica 200 ml może jednak stać się istotnym parametrem biznesowym także dla producentów shotów, toników, płynnych kompleksów witaminowo-mineralnych oraz preparatów roślinnych.

Różne stawki dla napojów i koncentratów

Projekt przewiduje odmienne zasady naliczania opłaty w zależności od formy produktu. W przypadku suplementów diety w postaci płynu przeznaczonego do bezpośredniego spożycia wysokość opłaty miałaby zależeć od zawartości cukrów lub substancji słodzących. Maksymalny poziom opłaty proponowany w projekcie wynosi 1,80 zł za litr napoju.

Dla suplementów w postaci skoncentrowanej, takich jak syropy lub inne preparaty przeznaczone do rozcieńczenia, przewidziano odrębną stawkę wynoszącą 3 zł za litr albo kilogram koncentratu. Opłatą miałyby zostać objęte koncentraty niezależnie od tego, czy występują w postaci płynnej, półpłynnej, stałej czy jako syrop.

Projekt zakłada również podwyższenie podstawowych stawek opłaty. Część stała za zawartość cukrów w ilości nieprzekraczającej 5 g w 100 ml napoju lub za obecność substancji słodzącej miałaby wzrosnąć z 0,50 zł do 0,70 zł za litr. Opłata zmienna za każdy gram cukrów powyżej 5 g w 100 ml miałaby zostać zwiększona z 0,05 zł do 0,10 zł za litr. Szczególnie duża zmiana dotyczy produktów zawierających kofeinę lub taurynę — proponowana stawka ma wzrosnąć z 0,10 zł do 1 zł za litr.

Konsekwencje dla projektowania produktów

Dla producentów suplementów diety projekt nie sprowadza się wyłącznie do dodatkowej pozycji w kalkulacji podatkowej. Wprowadzenie opłaty może wymagać przeprowadzenia przeglądu całego portfolio produktów płynnych, ze szczególnym uwzględnieniem ich klasyfikacji, składu, sposobu stosowania oraz wielkości opakowania.

Pierwszym etapem powinno być ustalenie, które produkty mogą mieścić się w projektowanej definicji napoju, a które będą traktowane jako koncentraty. Niezbędna może być analiza zawartości cukrów pochodzących zarówno z dodanych substancji słodzących, jak i ze składników złożonych wykorzystywanych w recepturze. Znaczenie może mieć również obecność słodzików, kofeiny oraz tauryny.

W przypadku produktów sprzedawanych w opakowaniach przekraczających 200 ml przedsiębiorstwa mogą rozważać zmianę formatu opakowania, reformulację albo modyfikację strategii cenowej. Każdy z tych kierunków wiąże się jednak z dodatkowymi konsekwencjami. Zmniejszenie pojemności może wpłynąć na wygodę stosowania, koszt jednostkowy opakowania oraz ilość odpadów opakowaniowych. Reformulacja wymaga natomiast ponownej oceny smaku, stabilności, trwałości i akceptacji konsumenckiej.

Ograniczenie zawartości cukru w suplementach płynnych nie zawsze jest prostą zamianą jednego składnika na inny. Cukier może odpowiadać nie tylko za słodkość, lecz także za lepkość, profil sensoryczny, maskowanie niepożądanego smaku ekstraktów roślinnych oraz stabilność produktu. Zastąpienie go substancją słodzącą może zmienić właściwości organoleptyczne preparatu, a jednocześnie nie musi automatycznie prowadzić do wyłączenia produktu z projektowanej opłaty.

Potrzebne będą zmiany w dokumentacji i systemach rozliczeniowych

Rozszerzenie opłaty na suplementy diety może wymagać aktualizacji procedur wewnętrznych. Działy regulacyjne i technologiczne będą musiały przekazywać działom finansowym precyzyjne informacje o klasyfikacji produktu, jego składzie oraz zawartości poszczególnych substancji. Dane te mogą następnie wpływać na sposób obliczania opłaty, raportowanie oraz rozliczenia z administracją.

Znaczenie będą miały również umowy pomiędzy właścicielem marki a producentem kontraktowym. W modelu private label konieczne może być jednoznaczne określenie, która strona odpowiada za analizę statusu produktu, dostarczenie danych potrzebnych do naliczenia opłaty i uwzględnienie kosztu w cenie końcowej. Wcześniejsze uporządkowanie odpowiedzialności może ograniczyć ryzyko sporów po ewentualnym wejściu nowych przepisów w życie.

Projekt może również wpłynąć na proces opracowywania nowych produktów. Już na etapie briefu technologicznego konieczne będzie uwzględnienie nie tylko docelowego składu i deklarowanej porcji dziennej, ale także przewidywanej klasyfikacji produktu na potrzeby opłaty, formatu opakowania oraz potencjalnego obciążenia kosztowego.

Organizacje przedsiębiorców krytykują projekt

Propozycje spotkały się ze sprzeciwem części organizacji reprezentujących przedsiębiorców i sektor spożywczy. Związek Przedsiębiorców i Pracodawców wskazał w stanowisku z 14 lipca 2026 r., że rozszerzenie i podwyższenie opłaty może prowadzić do wzrostu cen, ograniczenia sprzedaży oraz pogorszenia konkurencyjności krajowych przedsiębiorstw. Organizacja wymieniła producentów suplementów diety wśród sektorów, które mogą zostać dotknięte skutkami projektowanej regulacji. Są to stanowiska strony społecznej, a nie potwierdzone skutki ekonomiczne nowelizacji.

Polska Federacja Producentów Żywności poinformowała również o apelu 20 organizacji sektora rolno-spożywczego i handlu, które wniosły o odrzucenie projektu. Organizacje zakwestionowały zarówno podwyższenie stawek, jak i objęcie opłatą kolejnych kategorii produktów.

Producenci powinni rozpocząć analizę portfolio

Chociaż projekt UD417 nie jest jeszcze obowiązującym prawem, zakres proponowanych zmian uzasadnia rozpoczęcie prac analitycznych. Szczególną uwagę powinny zwrócić firmy produkujące suplementy w dużych butelkach, płynne preparaty witaminowe i mineralne, syropy funkcjonalne, koncentraty, produkty z kofeiną lub tauryną oraz suplementy słodzone cukrem albo substancjami słodzącymi.

Na obecnym etapie nie ma podstaw do podejmowania ostatecznych decyzji inwestycyjnych wyłącznie na podstawie projektu. Zasadne jest jednak przygotowanie mapy produktów potencjalnie objętych opłatą, przeprowadzenie wstępnych kalkulacji oraz określenie, które receptury i formaty opakowań generują największe ryzyko kosztowe. Pozwoli to producentom szybciej zareagować, jeżeli proponowane rozwiązania zostaną utrzymane w kolejnych wersjach projektu.