Branża farmaceutyczna 2025/2026 – trendy i prognozy

Rok 2025 wydaje się przełomowy dla branży farmaceutycznej. Po latach intensywnych zmian wywołanych pandemią, kryzysem surowcowym i rosnącą presją regulacyjną, sektor farmaceutyczny wkroczył w nową fazę rozwoju. Technologie cyfrowe, zrównoważony rozwój, bezpieczeństwo lekowe i personalizacja terapii stały się filarami strategii firm farmaceutycznych, również na polskim rynku.

Trendy rynkowe w 2025 roku

Trendem w branży farmaceutycznej, który dominuje w 2025 roku jest cyfryzacja procesów badawczo – rozwojowych oraz produkcyjnych. Sztuczna inteligencja wspiera projektowanie nowych cząsteczek, analizę danych klinicznych, a także optymalizację formulacji. Algorytmy uczenia maszynowego pozwalają na przewidywanie stabilności produktów, interakcji składników oraz biodostępności substancji czynnych. W produkcji coraz częściej stosuje się zaawansowane systemy. Przykładem może być MES, czyli oprogramowanie Manufacturing Execution System, które monitoruje i kontroluje procesy produkcyjne w czasie rzeczywistym, od przyjęcia surowców po finalny produkt. System ten pozwala na natychmiastowe reagowanie na odchylenia w procesie, optymalizację kosztów oraz spełnianie wymogów regulacyjnych. Innym nowoczesnym systemem informatycznym jest SCADA, czyli Supervisory Control And Data Acquisition. Służy on do nadzoru, sterowania i zbierania danych w procesach produkcyjnych. Zapewnia stałą jakość produktów poprzez monitorowanie parametrów oraz umożliwia identyfikację odchyleń, a także wizualizuje dane i reaguje na awarie.

W Polsce coraz więcej firm inwestuje też w rozwiązania typu „digital twin” – cyfrowe bliźniaki procesów produkcyjnych, które pozwalają na ich optymalizację, bez ryzyka dla rzeczywistej linii produkcyjnej. Sztuczna inteligencja wspiera także analizę danych z badań klinicznych, co skraca czas wdrożenia nowych terapii. Warto podkreślić, że cyfryzacja nie dotyczy tylko produkcji – obejmuje również obszary takie jak kontrola jakości, dokumentacja GMP, zarządzanie magazynem czy komunikacja z pacjentem.

Następnym zauważalnym trendem w Polsce jest konsolidacja rynku aptecznego. Ponad 40% placówek należy do dużych sieci. Z jednej strony zapewnia to lepszy dostęp do leków i niższe ceny, z drugiej – ogranicza konkurencyjność mniejszych, niezależnych aptek. W odpowiedzi na te zmiany, lokalne apteki inwestują w specjalizację, doradztwo apteczne (w tym porady i przeglądy lekowe), możliwość wykonywania szczepień oraz technologie wspierające zarządzanie i komunikację z pacjentem. Wszystko to stanowi szansę dla aptek niezależnych na wyróżnienie się na tle sieci. Jednocześnie rośnie rola e-commerce w farmacji – pacjenci coraz częściej korzystają z e-aptek, co wymusza rozwój logistyki i systemów zarządzania zamówieniami. Dla producentów oznacza to konieczność dostosowania opakowań, etykiet i systemów dystrybucji do nowych kanałów sprzedaży. W 2025 roku ekologia zawitała na dobre także w farmacji. Zrównoważony rozwój przestał być tylko modnym hasłem, a stał się koniecznością. Firmy farmaceutyczne wdrażają strategie ograniczania emisji CO2 i optymalizują procesy syntezy API w duchu „zielonej chemii”. „Zielona farmacja” dla producentów oznacza także konieczność inwestycji w odzysk rozpuszczalników, redukcję zużycia wody oraz wdrażanie technologii „zero waste”. Firmy, które wdrożą zielone rozwiązania, mogą liczyć na preferencje regulacyjne, a także zyskują przewagę wizerunkową na rynku. W Polsce rośnie również liczba projektów badawczych nad wykorzystaniem surowców roślinnych jako alternatywy dla syntetycznych substancji pomocniczych. Ponadto wprowadzona w lutym 2025 Dyrektywa PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) wymusiła zmiany w projektowaniu opakowań. To unijne rozporządzenie reguluje kwestie opakowań i odpadów opakowaniowych i ma na celu: zmniejszenie ilości oraz negatywnego wpływu odpadów opakowaniowych na środowisko i zdrowie, promowanie gospodarki obiegu zamkniętego i ujednolicenie przepisów w całej Unii Europejskiej. W ramach dyrektywy, przewidywane jest zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych o 15% na mieszkańca do 2040 roku, a już do 2030 roku zakłada się, że aż 70% opakowań będzie mogło być poddane recyklingowi. Wszystkie ekologiczne zmiany z pewnością wywrą wpływ na cały łańcuch dostaw – od producenta po aptekę.

Kolejny trend 2025 roku jest wynikiem wydarzeń z poprzednich lat. Pandemia COVID-19 oraz konflikty geopolityczne ujawniły bo- wiem słabości globalnych łańcuchów dostaw. Europa, w tym Polska, jest silnie uzależniona od importu substancji czynnych z Azji. Z 401 substancji krytycznych tylko kilkanaście produkowanych jest lokalnie. W odpowiedzi, Komisja Europejska zaproponowała „Akt o lekach krytycznych” (z ang. Critical Medicines Act). Dokument ten ma na celu zmniejszenie krytycznych niedoborów leków i zapewnienie większego bezpieczeństwa dostaw w całej UE. Przewiduje on między innymi zmniejszenie zależności Europy od pojedynczych dostawców i państw trzecich, wsparcie europejskich producentów, lepszą współpracę między państwami członkowskimi i zmiany kryteriów przetargowych. Ponadto krajowe inicjatywy wspierają rozwój produkcji API i formulacji w Polsce. Dzięki temu powstają w Polsce nowe zakłady produkcyjne API, a Narodowy Instytut Leków prowadzi działania mające na celu identyfikację substancji strategicznych. Równolegle rozwijane są programy wsparcia dla producentów leków generycznych i biopodobnych, które mogą odegrać kluczową rolę w zapewnieniu dostępności terapii. Niedawno został dodatkowo zniesiony obowiązek zgłaszania planowanych miejsc dostawy leków do ZSMOPL (Zintegrowany System Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi). Pozwoliło to znacząco uprościć logistykę i obniżyć koszty operacyjne.

Jak widać, rok 2025 obfitował w zmiany, a tempo wprowadzania kolejnych z pewnością nie spadnie w roku 2026.

Prognozy rynkowe na 2026 rok

Hasło „terapie genowe i komórkowe” z pewnością będzie wybrzmiewać nadal w 2026 roku. Coraz częściej będą one stosowane w leczeniu chorób nowotworowych, genetycznych i autoimmunologicznych. W szczególności dotyczy to terapii mRNA, CAR-T, czyli innowacyjnej immunoterapii, polegającej na genetycznej modyfikacji własnych limfocytów T pacjenta, by mogły rozpoznawać i niszczyć komórki rakowe oraz edycji genów (CRISPR – Clustered Regularly – Interspaced Short Palindromic Repeats). Wyzwania związane z kosztami, dostępnością i regulacjami będą wymagały współpracy między przemysłem, regulatorami i systemem ochrony zdrowia.

W 2026 roku spodziewany jest wzrost liczby zatwierdzonych terapii komórkowych w UE, a Polska może stać się jednym z ośrodków badań klinicznych w tym obszarze. Kluczowe będzie jednak zapewnienie infrastruktury do produkcji terapii ATMP (czyli Produktów Leczniczych Terapii Zaawansowanej) oraz szkolenie kadry medycznej. Dla producentów oznacza to konieczność inwestycji w nowe technologie, laboratoria i systemy kontroli jakości.

Idąc drogą personalizacji medycyny można założyć dalszy rozwój farmakogenetyki, analizy mikrobiomu oraz danych z urządzeń noszonych przez pacjentów. Wszystko to pozwoli na łatwiejszy dobór odpowiedniej terapii dla pacjenta. Formulacje będą projektowane z uwzględnieniem wieku, płci, stylu życia i profilu metabolicznego. Rozwój technologii druku 3D leków może z kolei zrewolucjonizować sposób ich podawania. Planowane są w Polsce pierwsze projekty pilotażowe związane z drukiem 3D tabletek w szpitalach, co może znacząco skrócić czas dostosowania terapii do pacjenta. Równolegle rozwijane są platformy cyfrowe pozwalające na analizę danych pacjenta w czasie rzeczywistym i rekomendację terapii. Dla producentów to szansa na rozwój nowych linii produktowych i współpracę z sektorem medtech.

W przyszłym roku wzrośnie najprawdopodobniej także znaczenie lokalnych dostawców i multisourcingu, czyli strategii pozyskiwania różnych komponentów, materiałów lub usług od wielu niezależnych dostawców zamiast od jednego, w celu zwiększenia bezpieczeństwa dostaw. Na znaczeniu będą zyskiwać również technologie śledzenia surowców i produktów, takie jak IoT, czyli wykorzystanie sieci połączonych czujników i urządzeń do monitorowania i zarządzania krytycznymi warunkami w całym łańcuchu dostaw i produkcji leków czy zastosowanie technologii rozproszonego rejestru (tzw. block- chain) do zwiększenia bezpieczeństwa, przejrzystości i efektywności procesów w branży farmaceutycznej. Transparentność, elastyczność i odporność łańcucha dostaw staną się kluczowe dla utrzymania ciągłości produkcji i dystrybucji leków.

Firmy będą inwestować w systemy predykcji ryzyka dostaw, a także w cyfrowe platformy współpracy z dostawcami. W Polsce rozwijane są klastry farmaceutyczne, które mają na celu integrację lokalnych producentów i dystrybutorów, w celu zwiększenia od- porności systemu. Polska farmacja ma również potencjał, by stać się liderem eks- portu leków w Europie Środkowo-Wschodniej. Dalszy wzrost przychodów, inwestycje w nowe zakłady produkcyjne oraz wsparcie publiczne mogą przyspieszyć ten proces. Kluczowe będzie jednak zapewnienie stabilnego otoczenia regulacyjnego i dostępności wykwalifikowanej kadry.

Dalszy rozwój

W I kwartale 2025 roku wartość sprzedaży leków w Polsce osiągnęła 15,3 mld zł, co oznacza wzrost o 10,6% rok do roku. Spodziewany jest dalszy wzrost eksportu leków o 15–20%, szczególnie w segmencie leków generycznych i suplementów diety. Prognozuje się, iż Polska może odegrać ważną rolę w produkcji leków dla krajów rozwijających się, dzięki konkurencyjnym kosztom i wysokim standardom jakości.

Branża farmaceutyczna stoi na skrzyżowaniu technologii, ekologii i geopolityki. Rok 2025 pokazał, że innowacje muszą iść w parze z odpowiedzialnością – zarówno wobec pacjenta, jak i środowiska. Prognozy na 2026 rok wskazują na dalszą cyfryzację, personalizację terapii oraz wzrost znaczenia lokalnej produkcji. Przyszłość farmacji będzie zależeć od zdolności adaptacyjnych, inwestycji w badania i rozwój oraz współpracy międzysektorowej. Polska, dzięki swojemu potencjałowi produkcyjnemu i naukowemu, ma szansę odegrać kluczową rolę w tej transformacji.

Zobacz również: Naturalne substancje aktywne w nanonośnikach – nowa generacja suplementów diety

Przejdź do artykułu